Slimme brillen: privacy en wetgeving

Alles kan maar houd het netjes
Kan een bril ook té slim zijn?

De ontwikkelingen rond smart glasses gaan razendsnel. Inmiddels zijn de Ray-Ban Meta en Oakley Meta brillen al bij een groot aantal winkels te verkrijgen in Nederland. De hoogwaardige techniek die in het montuur is verwerkt, biedt indrukwekkende mogelijkheden. Tegelijkertijd roept deze ontwikkeling ook vragen op omtrent privacy, beeldrecht en dataopslag. Ook deze ‘slimme brillen’ moeten namelijk voldoen aan Nederlandse wet- en regelgeving. Oculus was benieuwd hoe de leverancier hiermee omgaat en vroeg het Robin Solleveld, General Manager bij EssilorLuxottica. Verder delen twee optiekondernemers hun ervaringen met de Meta-brillen waarbij tevens wordt ingegaan op de voorlichting die zij aan hun klanten geven.

Door: Theo Peeters

In 2014 kwam de eerste bril op de markt waarmee je foto’s en filmpjes kon maken. Een revolutie, zo leek het, maar de Google Glasses flopte(n). De introductieprijs van vijftienhonderd dollar was niet misselijk, het design viel niet in de smaak bij de consument, het batterijtje was snel leeg en de bril kreeg al snel een slecht imago doordat mensen zich bespied voelden. Dragers kregen de scheldnaam ‘Glassholes’ naar hun hoofd. Waar Google faalde, dachten andere fabrikanten: dat kunnen wij beter. Verschillende merken introduceerden slimme brillen, vaak met mini-beeldschermpjes in plaats van brillenglazen. Maar de échte innovatie kwam – hoe kan het ook anders – van EssilorLuxottica. De Italiaans-Franse brillengigant bedacht een bril waarin échte correctieglazen konden, en klopte voor de hard- en software aan bij Meta, het concern achter onder meer Facebook, Instagram en Whatsapp.

Nerdy

De eerste Ray-Ban Meta was al een grote sprong voorwaarts. Natuurlijk moesten de designers rekening houden met een plekje – hoe klein ook – voor de hardware en de batterij, maar de ontwerpen zagen er al een stuk beter uit; al pasten ze in het begin nog vooral in de nerdy-trend. Alle modellen kunnen worden voorzien van ‘normale’ brillenglazen op sterkte. Inmiddels zijn we alweer een generatie verder. De resolutie van de camera is verbeterd, de batterij gaat langer mee, het draagcomfort is verbeterd en er is meer keuze uit verschillende modieuze modellen.

Camera’s overal

Wat is gebleven, zijn de bedenkingen van veel mensen op het gebied van privacy, beeldrecht en dataopslag. Terwijl die bedenkingen niet per se alleen met de slimme bril te maken hebben. Gok eens, hoeveel camera’s ben je vandaag tegengekomen? Waarschijnlijk veel meer dan je denkt. Beveiligingscamera’s in winkelcentra, flitspalen en niet te vergeten de ruim miljoen cameradeurbellen die ons land al rijk is. En waar de overheid zich (als het goed is) aan regels houdt op het gebied van privacy en dataopslag, moet je maar afwachten of de gewone burger dat ook doet.

Zuckerberg

Diezelfde overheid hinkt af en toe ook op twee gedachten. Aan de ene kant is het verboden om met je deurbelcamera de openbare weg te filmen, laat staan om beelden op te slaan of te delen op social media. Ironisch genoeg is de politie maar wat blij met camerabeelden van burgers die ze met hun dashcam of ‘illegale’ deurbel hebben vastgelegd. En er is de nodige discussie over de vraag wat Meta kan, mag en doet met de data die al dan niet bewust aan Mark Zuckerberg zijn toevertrouwd. Zeker als die data gecombineerd worden met gadgets als gezichtsherkenning.

Aangezien ook ‘slimme brillen’ aan Nederlandse wet- en regelgeving moet voldoen, was Oculus benieuwd hoe de leverancier ermee omgaat. We vroegen het Robin Solleveld, General Manager Nederland / Professional Solution van EssilorLuxottica.

Veilig

“Net als al onze brillen worden de Ray-Ban Meta en Oakley Meta geleverd met een gebruiksaanwijzing”, zegt Robin. “Daarin staan alle aanwijzingen hoe je veilig gebruik kunt maken van de bril. Ook staat hier informatie in met betrekking tot het veilig opladen. De producent (legal manufacturer) van de hardware, de eigenlijke bril dus, is Luxottica SPA in Italië. De informatie met betrekking tot het gebruik van de software (Meta AI) is volledig afkomstig van onze techpartner META. Je wordt geacht het product te registreren voordat je het in gebruik neemt. Op dat moment word je door een aantal menu’s en voorwaarden geloodst. In die menu’s vind je veel details omtrent veilig, wettelijk en wenselijk gebruik.”

Leonardo

Volgens Robin ligt het succes van optiekondernemers in de kennis en kunde die zij zelf met het product hebben. “Wij investeren fors in uitgebreide demonstratiematerialen. Daardoor kan de consument in de winkel de volledige ervaring van smart glasses beleven. Daarnaast hebben wij ons online leerplatform Leonardo dat een volledige trainingsmodule bevat voor optiekondernemers en hun medewerkers. Zo is iedereen altijd op de hoogte van de nieuwste ontwikkelingen.”

Ambassadeurs

Inmiddels zijn de Ray-Ban Meta en Oakley Meta brillen al bij een groot aantal winkels te verkrijgen in Nederland. Zoals bij René Boer Optiek in Gorinchem, die ze al vanaf de introductie in oktober vorig jaar verkoopt. René weet waar hij het over heeft: “Mijn collega en ik dragen er zelf een. Dat is waarschijnlijk ook de reden dat we ze best goed verkopen. Je kunt wel zeggen dat we ambassadeurs van het product zijn. Het is zoveel meer dan een bril waar je foto’s of filmpjes mee kunt maken; ik gebruik ‘m als een volwaardige personal assistant.” René merkt dat de meeste klanten die zijn winkel binnenkomen al over het product gehoord hebben. “Via social media, of ze hebben er wel elders over gelezen. Maar als we ze hier in de winkel hebben verteld over wat je er allemaal mee kunt, raken ze pas echt enthousiast.”

Training

René en zijn medewerkers hebben uiteraard de training van EssilorLuxottica gevolgd. “We zijn vanaf het begin goed begeleid in de werking van de bril en het hele installatieproces. We hebben hier in de winkel een training gehad, die je overigens ook online kunt volgen via MyEssilorLuxottica. Uiteraard wordt in de training gesproken over de wettelijke bepalingen rond fotograferen en filmen van personen, de privacy en het beeldrecht. Ook de wettelijke bepalingen over het maken van opnamen in de openbare ruimte en het delen van die beelden op social media komen aan de orde. Trouwens, iedereen kan zien dat je aan het opnemen bent. Bij filmen en foto’s maken gaat er sowieso een fel lampje branden. Ongezien filmen en foto’s maken lukt niet. Als je het lampje afdekt weigert de bril opnamen te maken.”

Drempel

De vraag is natuurlijk wel of elke argeloze voorbijganger moet weten wat dat lampje betekent. Maar toch, het is in elk geval een extra drempel waar je je als drager bewust van bent. Wat de consument vervolgens in de praktijk doet met de beelden, valt verder niet te controleren. In elk geval bespreken René en zijn mensen in het verkoopgesprek de wettelijke bepalingen rond privacy en beeldrecht ook altijd met de klant. “Maar een gebruikersovereenkomst hoef je niet te ondertekenen. Daarin voorziet de procedure bij registratie van het product.” René vindt de scepsis ten aanzien van de slimme brillen wat overdreven. Liever wijst hij op de voordelen: “Bij sommige mensen leeft het idee dat het iets stiekems kan hebben. Maar de slimme bril is zoveel meer dan foto en video. Je kunt de bril besturen met stemcommando’s, er zit een vertaalapp in, je kunt ermee bellen en whatsappen, e-mailen, je agenda beheren en hij biedt volledige AI-ondersteuning. En je kunt ‘m zelfs gebruiken als gehoorapparaat!”

Uitleven

Natuurlijk zijn de Ray-Ban en Oakley Meta niet alleen hi-tech. Het zijn ook gewoon brillen waarmee de opticien zich volledig kan uitleven in zijn vakmanschap. René heeft er al verschillende op sterkte afgeleverd: “Uiteraard met glazen van EssilorLuxottica, dat spreekt vanzelf.” En hoe gaat het in geval van after sales? “Garantie, service, onderhoud en reparatie doen we in overleg met EssilorLuxottica. Het is natuurlijk een heel gecompliceerd stukje techniek dat in het montuur verwerkt is. Maar tot nu toe zijn we nog niet echt tegen serieuze problemen aangelopen. De storingen die voorkwamen zijn in principe allemaal opgelost met een reset of een update.”

Zonnebrillen

Gábor Timmerman van Focus Optiek in Middelburg heeft eind vorig jaar de slimme brillen toegevoegd aan zijn assortiment. “Eerst de zonnebrillen en correctiemonturen van Oakley, en een paar maanden later ook die van Ray-Ban”, vertelt Gábor. Volgens de optiekondernemer begint het nu een beetje te lopen. “Maar ik heb er nog niet een hoeven te verglazen, de verkoop ging gewoon ‘over de toonbank’. Met de meeste zonuren van Nederland worden in de provincie Zeeland zeker in de zomer veel zonnebrillen verkocht. Die komen natuurlijk met hun eigen glazen binnen. De correctiemonturen leveren we uiteraard met de glazen van onze eigen glasleverancier.”

Verbaasd

Gábor is goed te spreken over de support van EssilorLuxottica. “⁠De monturen werden geleverd met uitgebreide schriftelijke informatie, en ook de vertegenwoordigers hebben hun verhaal gehouden. We hebben daarna nog zelf lopen ‘spelen’ en vanuit EssilorLuxottica hebben we ook een training gekregen.” Ook bij Focus Optiek weten de klanten zelf al vaak waarvoor ze komen. Wel zijn sommige klanten – meestal de ouderen – verbaasd dat de technologie al zo ver is. “Ze vinden het vaak héél interessant om te horen wat die bril allemaal kan.”

Nederlandse wet

Over de privacy-aspecten zegt Gábor: “We geven een summiere toelichting aan degene die zo’n bril aanschaft. Klanten hoeven voor zover ik weet zich nergens op vast te leggen. Maar de Nederlandse wet is hier duidelijk genoeg over. Dat geldt niet alleen voor deze slimme brillen, maar ook voor andere opnameapparatuur. Ook in de training komt dat aan bod.” Service, onderhoud en reparatie doen ze bij Focus Optiek zelf. “De technologie van de Meta-brillen zullen we uiteraard moeten overlaten aan de leverancier, net zoals service die we niet kunnen uitvoeren. Maar we hebben dat tot nu toe nog niet meegemaakt.”

Geitenpaadje

Het is naïef om te denken dat je invloed hebt op hoe Meta, Google en aanverwanten omspringen met ‘jouw’ data. De Europese Unie probeert weliswaar de Amerikaanse tech-giganten – onder meer door te dreigen met forse boetes – te onderwerpen aan haar strengere spelregels, maar van harte gaat dat niet. Bovendien vinden kwaadwillenden altijd een geitenpaadje. Zo circuleren er online allerlei trucs om de werking van het lampje in de bril te saboteren.

Vogelvrij

Toch kun je je als importeur, optiekondernemer en consument wel bewust zijn van de risico’s en ethische dilemma’s. Bedenk bij wat je deelt: als je bestanden eenmaal online zwerven zijn ze vogelvrij, en kunnen ze ook in handen komen van mensen (of AI) met dubieuze bedoelingen. Dus de boodschap is: houd je aan de wet, respecteer de rechten van je medemens en houd het fatsoenlijk. En verder: geniet van alle technologische lekkernijen!

Dit artikel is eerder verschenen in Oculus 6, 2026.

Meer nieuws? Ga terug naar onze nieuwspagina!