Al op de lagere school tekende interieurarchitect Jos Baijens stoelen. De stap naar de MTS-opleiding meubelmaker en de kunstacademie St. Joost, School of Art & Design was dus meer dan logisch. Inmiddels staan er meer dan tweehonderd optiekzaken in zijn portfolio, en wil hij vooral zijn expertise en ervaring delen met (startende) ondernemers. Oculus sprak met Jos over zijn grote passie: interieur en strategisch advies.
Door: Iris van Iersel
Dit verhaal is verschenen in Oculus 2 2026
In de jaren tachtig kreeg het beroep interieurarchitect voor het eerst een wettelijke status en werd het een beschermd beroep. “Dat moment was bepalend voor hoe ik naar mijn vak ben gaan kijken”, zegt Jos. “Het gaf niet alleen erkenning, maar ook verantwoordelijkheid. Je bent geen etaleur die iets ‘leuks’ doet, je bent opgeleid om na te denken over ruimte, functie en toekomst.” Interieurarchitectuur was in die tijd nog geen breed thema; het werd vooral geassocieerd met een elitair publiek. Dat veranderde in de jaren negentig, toen interieur toegankelijker werd voor een groter publiek. “Vroeger hing een winkel vol met zeshonderd brillen aan de muur en lag er tapijt in ‘omdat iedereen het zo deed’. Nu gaat het veel meer om persoonlijke uitstraling en beleving. Daar heb ik zelf aan meegewerkt.”
Een niche
Vanaf het begin richtte Jos zich vrijwel uitsluitend op optiekzaken. In 1991 begon hij voor zichzelf. “Ik heb nooit personeel gehad, en dat is een bewuste keuze geweest”, legt hij uit. “Ik vind mezelf geen ondernemer, maar wel een goede interieurarchitect, ontwerper en adviseur.” Wat hem onderscheidt, is zijn overtuiging dat opticiens recht hebben op onafhankelijk interieuradvies. “Ontwerpen werden destijds vaak gratis aangeboden als onderdeel van een totaalpakket”, zegt hij. “Ik zag hier kansen liggen. Een bouwkundig architect levert ook geen gratis huisontwerp, dus waarom zou een interieurarchitect zijn kennis wel weggeven?” Die houding leverde wat weerstand op. Drie jaar lang lobbyde Jos in een branche waar betalen voor ontwerp nog geen vanzelfsprekendheid was en verdiende hij ‘geen cent’.
Doorbraak
Eind jaren negentig kwam de doorbraak met een uitzonderlijke opdracht: Optiversum Prummel Optiek in Veenendaal, verdeeld over vier verdiepingen. Het gebouw moest gesloopt worden en Jos had een uitdagende opdracht. “Het was voor het eerst dat het interieur het vertrekpunt mocht zijn, in plaats van het gebouw. Als je het op die manier doet, draait het proces om. Je kunt eerst bepalen waar ramen en deuren komen, hoe het daglicht binnenvalt en hoe mensen zich door de winkel bewegen. Dat heeft enorm veel invloed op beleving én functionaliteit.” De opdracht zorgde voor landelijke bekendheid en markeerde een kantelpunt in zijn carrière.Sindsdien werkte Jos aan ruim 220 optiekwinkels. Daarbij zitten ook veel winkels waarvan je niet zou verwachten dat het ‘een Jos’ is. Nog steeds tekent hij de winkels volledig zelf uit met pen op papier. In zijn portfolio zie je de winkels van tekening naar foto tot leven komen. Van plaatsing van een vloerkleed tot een unieke balie van spaanplaat: alles komt eerst uit het creatieve brein én de gekleurde stiften van Jos.
Lokaal uitvoeren
De werkwijze van Jos is bewust kleinschalig. Hij levert geen turnkey-concepten en heeft geen personeel. “Ik vond en vind nog steeds dat een opticien met zijn eigen mensen moet werken”, zegt hij hierover. “Daarmee bedoel ik: lokale vakmensen. In de klantenkring van een opticien zitten vaak verrassend goede schilders, stukadoors, enzovoorts.” Zijn rol is die van ontwerper, regisseur en adviseur. Dankzij zijn jarenlange ervaring kent hij de juiste mensen en adressen voor een goede uitvoering. “Iedere uitvoerder is voor mij ook een ontwerper”, benadrukt hij. “Ik heb hen nodig om mijn idee goed te realiseren, dus behandel ik ze als collega’s. Dat wederzijds respect is essentieel.” Jos wordt betaald voor zijn uren en onkosten, niet via marges op meubels of materialen. “Dat is een ethische keuze”, legt hij uit. “Ik wil geen belangenverstrengeling.”
Trends
Trends bekijkt hij kritisch. “Iemand kan zeggen: ik wil een industriële winkel met vintage meubels”, legt hij uit. “Maar als je doelgroep 50-plus is en die trend over zijn hoogtepunt heen is, dan moet je dat durven benoemen. Mijn taak is niet om iemand te pleasen, maar om mee te denken over wat op de lange termijn werkt.” Hij ontwerpt ook interieurs die bij de persoonlijke smaak van de opticien passen. “Dat hoort bij het vak”, zegt hij nuchter. “Zolang het maar klopt voor de klant.” Een eigen stijl heeft hij wel, maar ook die omschrijft hij als veranderlijk. “Ik kan nu wel uitleggen wat ik mooi vind, maar dat verandert bij mij ook wel elke vijf jaar. Je bent vooral met concepten bezig die toekomstbestendig zijn.” Volgens Jos doorloopt elk interieur drie fases: trendzettend, trendvolgend en trendy. “Als je nu kijkt, zie je dat acht van de tien winkels een zwart plafond hebben”, zegt hij. “Dat betekent meestal dat je al in de trendy fase zit.”Hij pleit voor flexibiliteit. “Een goed interieur moet je elke drie à vier jaar een impuls kunnen geven. Dat kan met kleur, met verlichting of met presentatie. Wat niet kan, is twintig jaar niets doen.”
Daglicht
Binnen de optiek speelt licht een centrale rol. “Kleurwaarneming is alles in een optiekwinkel”, benadrukt Jos. “Een rode bril onder het verkeerde licht is ineens een totaal andere kleur. Dat doet iets met vertrouwen en met beleving.” Daglicht ziet hij als een van de grootste kwaliteiten van een winkel. “Naar daglicht lopen is het mooiste wat je hebt. Het stuurt de routing en doet iets met mensen, vaak zonder dat ze het doorhebben.”
Expertise delen
Jos voert graag adviesgesprekken. “Het liefst zit ik vrijblijvend bij een opticien aan tafel, maak ik een schetsje en denk ik mee”, zegt hij. “Ik heb veel ervaring en deel graag mijn expertise. Dat gesprek mag een vervolgopdracht hebben, maar dat hoeft niet. Als iemand daarna verder kan met betere nieuwe inzichten en ideeën, is mijn missie geslaagd.”
Meer artikelen lezen zoals deze? Klik hier om naar de nieuwspagina te gaan
